Από μικρό παιδί θυμάμαι ότι μου έκαναν εντύπωση τα πολύπλευρα, πολύπλοκα, πολυσύνθετα αντικείμενα, αυτά δηλαδή που απαιτούσαν ικανότητα για να τα χειρίζεσαι. Έτσι κατέληξα από πολύ νωρίς να ασχολούμαι πολύ σοβαρά με την ενόργανη και την τζαζ. Ένα κοινό χαρακτηριστικό και των δυο αυτών αντικειμένων όπως γίνεται αμέσως φανερό, είναι η πολυπλοκότητα τους.
Στο κομμάτι της ενόργανης με το οποίο θα ασχοληθούμε σήμερα, θα προσπαθήσω να αποσαφηνίσω με απλά λόγια την φιλοσοφία μου σε ότι αφορά το γιατί και το πως πρέπει να σκεφτεί κάποιος ώστε να μην χαθεί μέσα στον όγκο των ασκήσεων, των ελλείψεων και των τεχνικών και να μπορέσει να δει και στην συνέχεια να προσεγγίσει το άθλημα μέσα από έναν απλό, λογικό και προσιτό τρόπο σκέψης και λειτουργίας.
Για να κάνω ακόμα απλούστερη την παρουσίαση αυτή, θα ακολουθήσω την μέθοδο των «σημαντικότερων σημείων» όπως την ονομάζω, δηλαδή θα απαριθμήσω ένα σύνολο τρόπων, τεχνικών, οπτικών γωνιών, φιλοσοφίας, θα μπορούσα να δώσω και πολλά άλλα ονόματα, στα οποία πρέπει να επικεντρώσει την σκέψη και την προσπάθεια του ο επίδοξος νέος προπονητής-τρια, ώστε να δει την όλη εικόνα με απλό τρόπο.
Τα σημεία αυτά εκτός από τρόπους σκέψης και φιλοσοφίας, θα άπτονται και τεχνικών θεμάτων, μια και η σκέψη και η πράξη πρέπει όσο το δυνατόν περισσότερο να ταυτίζονται, όπως θα δείτε στην συνέχεια. Η δε σειρά με την οποίαν θα παρουσιαστούν, δεν έγινε βάσει αξιολόγησης τους.
- Η ενόργανη είναι ένα άθλημα 6 οργάνων για τους άνδρες και 4 για τις γυναίκες, καθώς επίσης και ένα άθλημα προγραμμάτων κι όχι μεμονωμένων ασκήσεων. Άρα το παιδί από την πρώτη μέρα που θα πατήσει το πόδι του στο γυμναστήριο, θα πρέπει να εξοικειωθεί με την εκτέλεση μικροπρογραμμάτων και όχι μεμονωμένων ασκήσεων.
- Το κυρίως περιεχόμενο της προπόνησης των 2 πρώτων χρόνων, αφορά την σωστή θέση του σώματος, τα σφιξίματα γονάτων και μυτών και την ενδυνάμωση στις θέσεις αυτές. Συνηθίζω να λέω αστειευόμενος, ότι είναι ευκολότερο να μάθει κάποιος να εκτελεί τριπλό σάλτο πίσω έξοδο, παρά να τεντώνει γόνατα και μύτες αν δεν το χει μάθει από τη αρχή. Άρα οι θέσεις που αφορούν την σωστή στάση σώματος και τα σφιξίματα λύνονται τα 2 πρώτα χρόνια, στην συνέχεια είναι από δύσκολο μέχρι αδύνατο να διορθωθούν. Το σημείο αυτό είναι καθοριστικής σημασίας μια και καλύπτει το φάσμα των μειώσεων για λάθη στάσης σώματος που αποτελούν το μισό της βαθμολογίας.
- Ταλέντα υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν, αν και όχι πολλά. Για τον όρο ταλέντο θα αναφερθούμε χωριστά στην συνέχεια. Εκεί που πρέπει να επικεντρωθούμε είναι οι ολοκληρωμένοι προπονητές, γιατί δεν υπάρχουν πολλοί και είναι δύσκολο να δημιουργήσεις.
- Λόγω έλλειψης υλικοτεχνικής υποδομής, τεχνικής κατάρτισης, αλλά και περιφερειακής στήριξης (γιατροί, φυσιοθεραπευτές, ψυχολόγοι, μηχανήματα κ.λ.π.), στην Ελλάδα πρέπει ο προπονητής να φροντίσει γι αυτά, αλλά και να προστατέψει τους αθλητές-τριες του.
- Επειδή λοιπόν οι ταλαντούχοι αθλητές-τριες είναι λίγοι, το πρώτο μέτρο προστασίας τους είναι ο αριθμός των ημερών και κυρίως των ωρών προπόνησης. Είναι δηλαδή προτιμότερο να δουλεύεις λιγότερες ώρες ή και μέρες αλλά ποιοτικά και να τους έχεις ξεκούραστους, παρά να τους φορτώνεις, να έρχονται κουρασμένοι και στο τέλος να τραυματίζονται κιόλας. Περαιτέρω ανάλυση στο κομμάτι του προγραμματισμού.
- Το μέρος που αφορά στην φυσική προετοιμασία για την ενόργανη είναι πολύ συγκεκριμένο ως προς το περιεχόμενο. Δηλαδή εκτός από κάποιες γενικού περιεχομένου μεθόδους και ασκήσεις για ανάπτυξη αντοχής, ταχύτητας και ευλυγισίας, σχεδόν όλες οι ασκήσεις που χρησιμοποιούμε στο δυνάμωμα είναι ειδικές για την ενόργανη και πολλές μάλιστα με αγωνιστική μορφή. Περαιτέρω ανάλυση στο κομμάτι της φυσικής προετοιμασίας.
- Το μέρος που αφορά στην τεχνική προετοιμασία, θεωρώ ότι είναι και το σημαντικότερο και εκεί φέρει την μεγαλύτερη ευθύνη ο προπονητής. Εννοώ με αυτό, ότι κάθε τεχνική που θα δείξει ο προπονητής λανθασμένα, ή όχι με την καλύτερη προοπτική εξέλιξης, θα σημαδέψει τεχνικά τον αθλητή στερώντας του ουσιαστικά το μέλλον του. Άρα αυτό το μέρος πρέπει να κατέχει καλύτερα από κάθε άλλο ο προπονητής, γνωρίζοντας το ιδανικό μοντέλο εκτέλεσης της κάθε άσκησης, καθώς επίσης και την κατάλληλη μεθοδολογία διδασκαλίας της, γι αυτό και η ενόργανη θεωρείται καθαρά τεχνικό άθλημα.
- Η πρώτη φορά που παρακολουθεί κάποιος ενόργανη στην τηλεόραση ή ζωντανά σε ένα στάδιο , μένει συνήθως αξέχαστη και ένα από τα πράγματα που εντυπωσιάζουν αμέσως, είναι ο τεράστιος αριθμός διαφορετικών ασκήσεων που υπάρχουν και εκτελούνται σε κάθε όργανο. Για τους νέους προπονητές-τριες αυτός ο τεράστιος όγκος ασκήσεων ίσως και να τους τρομάζει λίγο σε σχέση με το πώς θα τις μάθουν και στην συνέχεια θα τις διδάξουν. Τα πράγματα όμως είναι πολύ απλούστερα, λόγω των μεγάλων ομάδων και της συγγένειας που υπάρχει μεταξύ των ασκήσεων, ο αριθμός μειώνεται δραστικά.
- Όταν διδάσκουμε μια καινούρια άσκηση συνήθως την κόβουμε σε δύο ή περισσότερα κομμάτια και χρησιμοποιούμε διάφορες προασκήσεις. Μετά από πολλά χρόνια εμπειρίας και μελέτης, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερο να μην χωρίζετε την άσκηση σε κομμάτια, αλλά να την διδάσκετε ολόκληρη , όταν αυτό βέβαια είναι εφικτό. Επίσης θεωρώ ότι σε κάθε άσκηση υπάρχει ένα καθοριστικό σημείο στο οποίο πρέπει να επικεντρώνεται η προσοχή και το οποίο είναι το κλειδί για την σωστή εκτέλεση. Τα υπόλοιπα σημεία λειτουργούν επικουρικά.
- Εφόσον η καθαρή διάρκεια ενός αγώνα γυμναστικής είναι περίπου δύο με δυόμιση ώρες, θα πρέπει και η προπόνηση να ακολουθεί το ανάλογο πρότυπο. Θεωρώ λοιπόν ότι είναι πιο ωφέλιμη και πιο καλά προσαρμοσμένη αγωνιστικά μια μικρότερης διάρκειας αλλά υψηλής έντασης προπόνηση, παρά μια μεγαλύτερης διάρκειας. Σε ότι αφορά τις διπλές και τις τριπλές προπονήσεις, είμαι ουσιαστικά αντίθετος θα μπορούσα να συμφωνήσω με κάποιες διπλές, αλλά λίγες φορές την εβδομάδα, με συγκεκριμένο περιεχόμενο και σε συγκεκριμένες περιόδους.
- Υπάρχει μεγάλη διαφορά στο σκεπτικό και στην οργάνωση της προπόνησης μεταξύ γυμναστικής ανδρών και γυναικών και αυτό οφείλεται στο διαφορετικότητα των οργάνων, άρα και του περιεχομένου των ασκήσεων που καλούνται να εκτελέσουν οι αθλητές-τριες. Για παράδειγμα στις γυναίκες τρία από τα τέσσερα όργανα γίνονται κυρίως με πόδια, κάτι που δεν συμβαίνει στους άντρες.
- Το μεγαλύτερο μέρος του περιεχομένου των ασκήσεων στην ενόργανη είναι ακροβατικές ασκήσεις. Το σημαντικότερο και ασφαλέστερο, βοηθητικό μέσο εκμάθησης των ακροβατικών ασκήσεων είναι το τραμπολίνο. Κατά την γνώμη μου και το έχω αποδείξει και στην πράξη δημιουργώντας μια μέθοδο εκμάθησης, το τραμπολίνο είναι άτυπα, ένα εξτρά όργανο της γυμναστικής το οποίο το βάζω πρώτο στην σειρά και πρέπει να το διδαχθεί και να το κατέχει ο προπονητής, σαν ένα ξεχωριστό επιπλέον όργανο. Γι αυτό συνηθίζω να λέω στις διαλέξεις μου, ότι είναι 7 τα όργανα των ανδρών και 5 των γυναικών, με πρώτο το τραμπολίνο.
- Ας μην ξεχνάμε αυτό που δήλωσα στην αρχή, ότι η ενόργανη είναι άθλημα προγραμμάτων και όχι μεμονωμένων ασκήσεων στα 6 και στα 4 όργανα αντίστοιχα και οι αθλητές-τριες, καλούνται σε καθημερινή βάση, σε όλη τους την πορεία να εκτελούν τα προγράμματα τους, άρα η επίδοση τους στα όργανα δεν αποτελεί κάποιο ρεκόρ, αφού είναι σε θέση να την κάνουν σχεδόν κάθε μέρα. Δηλαδή οι αθλητές-τριες είναι σε θέση, σχεδόν όλη την χρονιά σε καθημερινή βάση, να εκτελούν τα προγράμματα τους, άρα ανάλογος θα είναι και ο προγραμματισμός και το περιεχόμενο της προπόνησης, όπως θα δούμε και στην συνέχεια.
- Στο παρελθόν έγιναν πολλές προσπάθειες από συναδέλφους να εφαρμόσουν στην χώρα μας αυτούσια συστήματα και προγράμματα προπόνησης, που έφεραν από άλλες χώρες, ήρθαν και ξένοι και μάλιστα κορυφαίοι προπονητές, αλλά απέτυχαν παταγωδώς, γιατί οι συνθήκες για την ενόργανη που επικρατούν στην χώρα μας είναι πολύ ειδικές, με την αρνητική έννοια του όρου, άρα οι προπονητές-τριες πρέπει να μελετήσουν, να δοκιμάσουν, να καταλήξουν, να προσαρμόσουν, να προστατέψουν και μετά να εφαρμόσουν με γνώμονα πάντοτε την υγεία, το μέλλον και το συμφέρον των αθλητών-τριων.
ΚΑΣΙΟΛΑΣ ΧΡΙΣΤΟΣ
07/09/2026